Δούρειος Ίππος

Ιστοχώρος πολιτικής ανάλυσης και διαλόγου

Τα καλά της κρίσης

1231887784QrOx44Του Μ. Αμάραντου

Η δημοσιονομική κατάρρευση, η διαδικασία ντόμινο που έχει ήδη αρχίσει με τις ακάλυπτες επιταγές, η κάθετη πτώση του τουρισμού που έχει ξαναδώσει στις ελληνικές παραλίες την εικόνα που είχαν την δεκαετία του ’60, θορυβεί τους πάντες. ΄Ολοι βλέπουν να επέρχεται πτώση του βιοτικού επιπέδου, αδυναμία του κράτους να πληρώσει μισθούς και συντάξεις, διάλυση του ασφαλιστικού συστήματος κλπ. Εγώ αντιθέτως, υποστηρίζω ότι όλα αυτά αποτελούν μία θαυμάσια ευκαιρία ριζικής αναθεώρησης της οικονομικής μας ζωής.

Η τερατώδης τουριστική έκρηξη, που άρχισε την δεκαετία του ’60, κορυφώθηκε με τις θορυβούσες και μολύνουσες τα πάντα ορδές μπατιροτουριστών την δεκαετία του ’70, συνεχίστηκε την δεκαετία του ’80 και άρχισε να φθίνει την δεκαετία του ’90, υπήρξε εξαιρετικά αλλοιωτική πολλών πραγμάτων. Αποξένωσε τον Έλληνα από την μακραίωνη και περίτεχνη οικονομική του παράδοση και τον μεταμόρφωσε από παραγωγό σε προαγωγό της παράδοσής του.

Έκανε το «τζατζίκι», τον «μουζάκα», το «συρτάκι» χυδαία σύμβολα της τουριστικής ευτέλειας και εμπορευματοποίησης. Τον σεμνό νέο  της υπαίθρου εκπόρνευσε σε «καμάκι». Στην θέση της παροιμιώδους ελληνικής φιλοξενίας εγκατέστησε την εξαπάτηση του «ξένου», την εκμετάλλευσή του έναντι παροχής  ελεεινών υπηρεσιών.

Η ραγδαία και κυρίως απότομη άνοδος του βιοτικού επιπέδου με δανεικά και κοινοτικά προγράμματα  προκάλεσε φαινόμενα μαζικής ψυχιατρικής αποσταθεροποίησης (διότι η διαδρομή από το τσεμπέρι και την στάνη στο τσιμεντένιο τριάρι ή στην υπερπολυτελή «μαιζονέττα» σε δύο-τρεις δεκαετίες δεν αφομοιώνεται εύκολα). Επίσης προκάλεσε ένα ασύλληπτο κύμα κιτς, που σάρωσε ό,τι αισθητικό είχε οικοδομηθεί σ’αυτήν την χώρα την τελευταία εκατονταετία. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία ενός πρωτοφανούς ανθρώπινου τύπου, με κύρια χαρακτηριστικά την αποκοπή του από τις παραδοσιακές αρετές του γένους μας, που μας βοήθησαν να επιβιώσουμε σ’αυτήν την επικίνδυνη και ξηρή κόγχη γης επί τρεις χιλιάδες χρόνια, την αποστροφή του προς την εργασία και την ανευθυνότητα, την απροθυμία ή αδυναμία να αναζητήσει δουλειά και να δημιουργήσει οικογένεια.

Ο πρωτοφανής αυτός μεταλλαγμένος νεοέλληνας με δυσκολία χειρίζεται την σπουδαιότερη γλώσσα του κόσμου, πάσχει από πλήρη έλλειψη αυτοπεποίθησης, έχει χάσει την κριτική του σκέψη, βολεύεται με το επίδομα ανεργίας και βασικός του στόχος είναι ο διορισμός του στο δημόσιο.

Ο υπερκαταναλωτισμός που προωθήθηκε ανεύθυνα από τις κυβερνήσεις, τις τράπεζες και τις εταιρείες διαφημίσεων, βασίστηκε στην πλήρη αδιαφορία των πάντων για τον τρόπο αποπληρωμής των καταναλωτικών δανείων, διακοποδανείων, δωροδανείων και όλων των συναφών τραπεζικών «χρηματοοικονομικών προϊόντων». Εν τέλει, διαμορφώθηκε ένα παγκοσμίως πρωτοφανές οικονομικό μοντέλο, που χαρακτηρίζεται από τερατώδη ανισότητα παραγωγής-κατανάλωσης, απουσία στοιχειώδους επίγνωσης της πραγματικότητας και γενικευμένη διαφθορά. Διότι μόνον η διαφθορά μπορεί να εξασφαλίσει έναν υπερβολικό καταναλωτισμό, όταν η παραγωγικότητα είναι τραγική χαμηλή.

Τώρα όμως, τα ψέματα τελείωσαν. Διότι κάποτε, σε όλες ανεξαιρέτως τις περιπτώσεις, έρχεται ο λογαριασμός. Δεν είναι καν η παγκόσμια ύφεση, αυτή είναι το χρήσιμο πρόσχημα του χρεωκοπημένου πολιτικού συστήματος και της χειρότερης κυβέρνησης (και της χειρότερης αντιπολίτευσης) της νεοελληνικής ιστορίας.

Ούτως ή άλλως κάποτε θα έφθανε η στιγμή κατά την οποία τα περιθώρια  ψεύδους, δημαγωγίας, αυτοεξαπάτησης, παραπλάνησης, ψευτορυθμίσεων, αναβολών θα τελείωναν.

Τώρα είναι η ώρα της αλήθειας. Και η αλήθεια θα σαρώσει ψευδοευδαιμονίες, κάπηλους καταναλωτισμούς, νεοπλουτισμούς με πήλινα πόδια, γελοίες αλαζονείες και φαιδρές αυτοπεποιθήσεις. Και μαζί με αυτές, τις δογματικές αλήθειες των καθεστωτικών οικονομολόγων.

Ας πούμε λοιπόν τι επίκειται: επίκειται το τέλος της ευδαιμονίας και του υπερκαταναλωτισμού. Η επιστροφή στο σεμνό, λιτό μοντέλο διαβίωσης και κατανάλωσης της δεκαετίας του ’50. Η επιστροφή των Ελλήνων στον πρωτογενή τομέα, στις «ταπεινές» εργασίες, στην αποταμίευση. Η συντριβή της κατανάλωσης ως μηχανισμού κοινωνικής ανάδειξης και καταξίωσης.

Μέσα από αυτήν την συγκυρία, δεν αποκλείεται όμως η συντριβή των ψευδαισθήσεων να ανασύρει από το χρονοντούλαπο της μακραίωνης ελληνικής ιστορίας τις παλιές, δοκιμασμένες αρετές των Ελλήνων: την δημιουργική φαντασία, την οδυσσεϊκή ικανότητα επιβίωσης σε δύσκολες περιστάσεις, την κοινοτική αλληλεγγύη και συνέργεια, την στενή σχέση με την παραγωγή και τον πρωτογενή τομέα, την αξία της οικογένειας ως πολυλειτουργικού κοινωνικού και οικονομικού μηχανισμού, την πρωταρχική συσσώρευση κεφαλαίου, την αξιοποίηση των επικοινωνιακών, εμπορικών και άλλων χαρισμάτων του λαού μας, και γενικότερα της εξωστρέφειάς μας και της ικανότητάς μας να κινούμεθα με εξαιρετική ευχέρεια σε ανοιχτούς ορίζοντες.

Και ίσως ανασύρει και την παλαιά, παραβιασθείσα ασυστόλως τις τελευταίες δεκαετίες, τάση των Ελλήνων να αναδεικνύουν στην ηγεσία τους ικανούς, τους έντιμους και τους γενναίους.

Advertisements

11 responses to “Τα καλά της κρίσης

  1. Ν Γεωργιοπουλος Ιουνίου 28, 2009 στο 10:38 μμ

    Πολυς πουριτανισμος, ο αδολος νεος, η κακη καταναλωση.

  2. amadel Ιουνίου 29, 2009 στο 10:27 μμ

    Συγχαρητήρια στον συγγραφέα για μία καθαρότατη περιγραφή της πραγματικότητας. Εύγε!

  3. Ιππολάριος Ιουνίου 30, 2009 στο 6:02 μμ

    Και από εμένα εύγε στον συγγραφέα.

    Δεν νομίζω όμως ότι η αλλαγή θα είναι τόσο μεγάλη.
    Το σημερινό περιβάλλον είναι διαφορετικό από εκείνο
    της 10ετίας του 50.(Μετανάστευση,συναγωνισμός,
    μεγαλύτερη μόρφωση για τις σημερινές ανάγκες,
    λιγότερα μέλη στις οικογένειες κλπ)
    Άσε που άτομα σαν εμένα δεν έχουν γνωρίσει
    καν την δεκαετια του 60

  4. amadel Ιουλίου 1, 2009 στο 4:30 πμ

    Ἀνεξαρτήτως τῆς ἠλικίας τοῦ καθενός, ὅλοι καταλαβαίνομε τὶ σημαίνει:

    ένα σεμνό, λιτό μοντέλο διαβίωσης και κατανάλωσης, η επιστροφή στον πρωτογενή τομέα, στις «ταπεινές» εργασίες, στην αποταμίευση… η συντριβή της κατανάλωσης ως μηχανισμού κοινωνικής ανάδειξης και καταξίωσης

    Ἂς κρατήσουμε γιὰ τὴν ὥρα αὐτὴ τὴν πρόταση κι ἂς δοῦμε πῶς μπορεῖ αὐτὴ σήμερα νὰ ἐφαρμοσθεῖ.

  5. sartr Ιουλίου 1, 2009 στο 6:49 πμ

    Μακάρι να`ναι έτσι!

  6. Ε.Β. Ιουλίου 1, 2009 στο 5:33 μμ

    Πολύ ωραίο για να είναι αληθινό. Μοιάζει με όνειρο θερινής νυκτός. Είθε να επαληθευτεί η θέση του συγγραφέα και να φανώ ολιγόπιστος.

  7. Ν Γεωργιοπουλος Ιουλίου 1, 2009 στο 5:41 μμ

    Κυριε Αμαραντε

    πολλοι χιλιαστες σε καθε μεγαλη και εκτεταμενη φυσικη καταστροφη βλεπουν την επερχομενη δευτερα παρουσια και αφιονιζονται απο χαρα. Επισης για καποιους καπνιστες το οτι επιασαν καρκινο ειναι μια πρωτης ταξεως ευκαιρια να κοψουν το τσιγαρο. Επιτρεψτε μου να πω πως οι οικονομικες κρισεις δεν ειναι Γενικα προσωπικα δεν βλεπω ευκαιριες στις κρισειςγεγονοτα στα οποια πρεπει να διαβλεπουμε ευκαιριες η να χαιρομαστε, ειναι φαινομενα τα οποια συνοδευονται με ανειπωτη καταστροφη κεφαλαιου, εργασιας και προσοδου. Ειδικα πληττονται οι νεοι και οσοι εχουν επενδυσει σε εκπαιδευση γιατι δεν μπορουν να αξιοποιησουν την επενδυση τους που ειναι οι γνωσεις. Απο κει και περα το οτι θα αλλαξει το οικονομικο προτυπο, δεν λεει κατι. Θα αλλαξει προς το καλυτερο, η θα ειμαστε εμεις αυτοι που θα επωφεληθουμε απο την νεα ανοδο? Το οτι θα κατανωλωνουμε λιγοτερο μαλλον κακο κανει διοτι μειωνει τις θεσεις εργασιας.
    Το σεμνο, λιτο, προτυπο της δεκαετιας του 50 [που καθε αλλο παρα λιτο και σεμνο ηταν, τοτε ξεκινησε παγκοσμια η πιο αγρια εκβιομηχανιση] ηταν καταλληλο για τις αναγκες του 50. Ο κοσμος προχωραει

    • Ιππολάριος Ιουλίου 2, 2009 στο 1:53 μμ

      Δεν είμαι ειδικός επί του θέματος και
      εκφράζω προσωπικές απόψεις.

      Παρόλο που και εγώ δεν νομίζω ότι η αλλαγή θα
      είναι τόσο δραστική όπως έγραψα ως άνω,θεωρώ
      το κείμενο σωστό ως βάση συζητήσεως.
      Θα διαφωνήσω όμως με τον Κο Γεωργιοπουλο σε
      μερικά θέματα.

      «…δεν βλεπω ευκαιριες στις κρισεις γεγονοτα στα οποια πρεπει να διαβλεπουμε ευκαιριες…»

      Εγώ βλέπω ευκαιρίες με 1η την αλλαγή πλεύσης
      του οικονομικού περιβάλλοντος που γέννησε
      την κρίση.
      Το θέμα δεν είναι μόνο η λύση στα προβλήματα
      που γέννησε η κρίση αλλά εάν το προηγούμενο
      οικονομικό «παράδειγμα» έφτασε στα όριά του.

      «…συνοδευονται με ανειπωτη καταστροφη κεφαλαιου…»

      Σε ένα οικονομικό περιβάλλον που βασίζεται
      στην πίστωση-δανεισμό,δεν το βρίσκω και τόσο
      κακό την «καταστροφή» του κεφαλαίου. Όταν
      διαβάζω ότι το «leverage» στις εταιρίες έφτανε
      σε υψηλά ποσοστά σε σχέση με τα ίδια κεφάλαια,λογικό μου φαίνεται.

      «…Το οτι θα κατανωλωνουμε λιγοτερο μαλλον κακο κανει διοτι μειωνει τις θεσεις εργασιας…»

      Το ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι:
      Θα έχουμε ανεργία ως προς τι;
      Ως προς το σημερινό οικονομικό μοντέλο σίγουρα
      η μείωση της καταναλώσεως θα δημιουργήσει
      ανεργία.Αυτό δεν αποδεικνύει ότι σε ένα
      διαφορετικό οικονομικό περιβάλλον θα συνεχίσει
      η ανεργία να υπάρχει η να καλπάζει.
      Το πρόβλημα που βλέπω είναι στη μετάβαση των
      εργαζομένων στο καινούργιο μοντέλο.

      Ξαναγράφω δεν είμαι οικονομολόγος οπότε τα
      όσα έγραψα μπορεί να φαίνονται ηλίθια και
      να είναι εσφαλμένα.
      Αναμένω διορθώσεις ώστε να μην κάνω τα ίδια
      λάθη και στο μέλλον.

  8. amadel Ιουλίου 7, 2009 στο 10:48 μμ

    Ατυχέστατη η παρομοίωση κάθε αμφισβητούντος το δόγμα «ζω για να καταναλώνω» με χιλιαστή…
    Ο κ. Αμάραντος δεν μιλά για εσχατολογικά δόγματα, αλλά για ύβρι. Διαβάστε αρχαία ελληνική τραγωδία (που παρεμπιπτόντως είναι κλασσική…) για να καταλάβετε τι σημαίνει ύβρις, τιμωρία και κάθαρσις..

  9. Κουτρούλης Σπύρος Αύγουστος 25, 2009 στο 9:10 πμ

    -Στα παραπάνω θα ήθελα να προσθέσω ότι ο Κορνήλιος Καστοριάδης είχε επισημάνει ότι στον καπιταλισμό υπήρχαν κάποιες κοινωνικές ομάδες οι οποίες δεν είχαν ως κύρια και μοναδική αξία το χρήμα .Ήταν ο ευσυνείδητος υπάλληλος , ο τίμιος δικαστής κλπ.Πρόκειται για προαστικές κοινωνικές νοοτροπίες οι οποίες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη του καπιταλισμού και οι οποίες εκλείπουν ιδιαίτερα στην χώρα μας.Οπότε εν όψει της κρίσης που επέφερε ο απαχιλωμένος νεοφιλελευθερισμός είναι αναγκαίο να ξαναθυμηθούμε την σημασία των μη εγχρήματων αξιών.

    Ευχαριστώ,
    Σ.Κουτρούλης

  10. sartr Μαρτίου 2, 2010 στο 4:32 πμ

    Την ίδια ελπίδα με τον κ. Αμάραντο έχω κι εγώ.
    9 μήνες μετά τη δημοσίευση του κειμένου, πως εκτιμάται η κατάσταση;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: