Δούρειος Ίππος

Ιστοχώρος πολιτικής ανάλυσης και διαλόγου

Η εθνότητα των Ελλήνων και η σημερινή παρακμή τους(;)

Epanastasi*Του Χ. Ανδρεάδη

Στην ενδιαφέρουσα, όπως πάντα, επιφυλλίδα του στην «Καθημερινή»  της 19.7.2009, ο Χρ. Γιανναράς, έθεσε, μεταξύ άλλων, (πάλι;) το ζήτημα της «αυτοδιαχειριζόμενης κοινότητας», απ΄την αρχαία Ελλάδα ως το 1833.Μιλάει για «τη συνέχεια της ταυτότητας (δημιουργικής ετερότητας) του ελληνικού λαού», τον «τόπο και τρόπο του αθλήματος στον εκχριστιανισμένο Ελληνισμό (Βυζάντιο και Τουρκοκρατία) (όπου) ήταν η αυτοδιαχειριζόμενη κοινότητα-ενορία και φανέρωση του τρόπου η «εκκλησία των πιστών», κατηγορώντας τους συγχρόνους («μοδέρνους» θα εννοεί) που «ερμηνεύουν την Αρχαία Ελλάδα, το Βυζάντιο και την Τουρκοκρατία με τα κριτήρια και τα δόγματα του Ιστορικού Υλισμού».
Ουσιαστικά θεωρεί ως τελευταία χρονολογία ενάρξεως της καταρρεύσεως του Ελληνισμού το 1833, τονίζοντας οτι οι σημερινοί ‘Ελληνες έπαψαν να είναι ΄Ελληνες χωρίς να είναι και Ευρωπαίοι. Και εδώ θα συμπλήρωνε ο «Θουκυδίδης του 20ου αιώνα», Άγγλος ιστορικός ΄Αρνολντ Τοϋνμπη, οτι «το ενιαίο ομοιογενές κράτος που συγκροτήθηκε απ΄ το 1831 έως το 1945, δεν είχε αληθινά προηγούμενα στα προγενέστερα στάδια της ελληνικής ιστορίας. Ούτε είχε καθόλου ρίζες στη νεοελληνική ζωή». Με αφορμή όλ΄ αυτά, που αφορούν στην ιστορικότητα της Ελληνικής εθνότητας, σημειώνω μερικά συναφή, τα οποία έχουν οπωσδήποτε τις σημερινές τους προεκτάσεις.

****

Οι ΄Ελληνες ως πολιτεία και έθνος

Η Ελλάδα ως πολιτεία (κράτος) στους αιώνες καταργήθηκε αρκετές φορές, παραμένοντας σε υποτέλεια. Η τοπική ωστόσο, αυτοδιοίκηση, απ΄τους Ομηρικούς χρόνους, συνεχώς έκτοτε ακόμη και κάτω από την Οθωμανική κυριαρχία ώς τη σύγχρονη εποχή, δεν καταργήθηκε. Και οι ΄Ελληνες, διατηρώντας τον εθνισμό τους, έζησαν σε κοινοτικό καθεστώς μέχρι το 1833. Με τον κοινοτισμό, ο εθνισμός των Ελλήνων δεν χάθηκε και όταν οι πολιτείες τους στους αιώνες παρήκμασαν ή διαλύθηκαν από ξένους εισβολείς.
Ειδικώτερα, ο Ελληνικός λαός, και όταν στους αιώνες απέβαλε με τη βία τη δυνατότητα να συγκροτεί πολιτεία, παρέμεινε έθνος. Κατά δε την κρατούσα, διεθνώς, συνταγματική και πολιτειολογική θεωρία, ένας λαός «που συγκροτεί την ιδέα ενός συλλογικού προσώπου, μεταβλητού κατά την έμπνευση, τη συνείδηση, την ένταση και το μέγεθος» (έθνος δηλαδή), μπορεί ν΄ αντιπροσωπεύει είτε ένα ενωμένο κράτος (πολιτεία) που αφανίστηκε ή να συμπίπτει με ένα ενωμένο κράτος που ακόμη υπάρχει, είτε να φιλοδοξεί ή να τείνει να ιδρύσει μελλοντικά ένα ενωμένο κράτος. Και οι τρεις περιπτώσεις λαών ως έθνη, ίσχυσαν και ισχύουν μέχρι και σήμερα (ιδιαίτερα στη Βαλκανική και αλλού) στην παγκόσμια ιστορία.

****

Οι ΄Ελληνες απ΄τη ρωμαιοκρατία και μέχρι το 1832, βρέθηκαν ως έθνος κάτω απ΄την πρώτη και τρίτη περίπτωση. Στους αιώνες, και αυτοί, όπως άλλα έθνη, σύμφωνα με τον περίφημο ορισμό του μεγάλου συνταγματολόγου G.Jellinek, ζητούσαν ζώντας ως «μόνιμος λαός σε ορισμένη χώρα» να οργανωθούν σε νομικό πρόσωπο, που θα έχει πολιτική εξουσία πρωτογενή. Αφού, κατά το διεθνές συνταγματικό δίκαιο «η εξ ιδίου δικαίου πρωτογενής εξουσία συνιστά ίδιο γνώρισμα της πολιτείας, που σε αντίθεση προς άλλα νομικά πρόσωπα, ασκεί μόνη πολιτική εξουσία ως ιδιαίτερο δικαίωμα, επιτάσσοντας ελεύθερα άτομα και εξαναγκάζοντας αυτά να τηρούν τις επιταγές της».
Στις περιπτώσεις των Ελληνιστικών κρατών και του παρακμάζοντος Βυζαντίου, η πρωτογενής εξουσία των Ελλήνων εμφανίστηκε διεσπασμένη, αυτό όμως δεν αντιστρατευόταν τους παραπάνω κανόνες. Μπορεί ο Ελληνισμός να υπήρξε διεσπασμένος, ωστόσο δεν έπαυε ν΄ αποτελεί ιδεατή κοινότητα (έθνος) πάνω απ΄τον χώρο και το χρόνο. Όπως δε έχει διαπιστωθεί, «με αυτήν ακριβώς την ιδεατή κοινότητα, την υπέρτερη των συμβεβηκότων και των καταστάσεων κλήθηκε ο Ελληνισμός να σταδιοδρομήσει κατά τις μακρές χρονικές περιόδους, κατά τις οποίες στερήθηκε της πρωτογενούς ή εξ ιδίου δικαίου εξουσίας».
Κατά τη ρωμαιοκρατία και την τουρκοκρατία ο Ελληνικός λαός, (μπορεί) ν΄απέβαλε δια της βίας τη δυνατότητα του να συγκροτεί πολιτεία, (ωστόσο) παρέμεινε έθνος. Κάτω, λοιπόν, απ΄ την κυριαρχία των ρωμαίων και των οθωμανών τούρκων, «μονήρες και ανάδελφο», όπως έγραφε το 1978 ο Διον.Ζακυθηνός, «διεσπασμένο στο χώρο (.), καταπονημένο απ΄τις εμφύλιες έριδες και τους πολιτικούς διχασμούς, το Ελληνικό Έθνος» ανέλαβε τη μακρά και αβέβαιη πορεία του. Άν και είχε ηττηθεί στο πεδίο της μάχης και έχει σκύψει μπροστά στη σκαιά και βάρβαρη βία, όμως διατήρησε ακέραιες τις δημιουργικές του δυνάμεις, ακολουθώντας την τραχειά και ανάντη οδό, την χωρίς πρωτογενή εξουσία νέα ζωή του, «εν πάση τη δόξη της πνευματικής ακμής και ακτινοβολίας».

Ο κοινοτισμός στα νεώτερα χρόνια

Για πρώτη φορά στη μακραίωνη ιστορία των Ελλήνων οι κοινότητες που είχαν διατηρηθεί στις χιλιετίες, καταργήθηκαν, αδιαμαρτύρητα, στο νέο Ελληνικό κράτος με το ν.27/ΙΖ 1833 της αντιβασιλείας του ΄Οθωνα. Έτσι,για παράδειγμα, μετά τον Καποδίστρια, οι 26.500 περίπου κάτοικοι της Κορινθίας, απόκτησαν 33 δήμους! (Που λίγο μετά, θα γίνονταν 11). Ωστόσο, όπως ειπώθηκε αργότερα στη Βουλή: «Εις τας Κοινότητας είχε σφυρηλατηθή η ιδέα της Εθνικής Επαναστάσεως και ανεξαρτησίας. Εν τούτοις όταν οι Κοινότητες κατηργήθησαν, ουδείς εθεώρησε ότι έπρεπε να κλαύση δια την κατάργησιν αυτών». Οι κοινότητες επανιδρύθηκαν το 1912 απ΄τον Ελευθέριο Βεζιζέλο, που σε λόγο του προς τον λαό της Αθήνας στις 5.6.1910 είχε καταδικάσει το σύστημα το «στηριζόμενον επί του Δήμου ο οποίος απετελέσθη από τμήμα της χώρας αυθαιρέτως χαραχθέν επί του γεωγραφικού χάρτου και ο οποίος δια τούτο, εστερημένος οργανικής ζωής, απέβη κατά μικρόν από παράγων Κοινωνικής ζωής, Κοινωνικής προόδου, από σχολείον διαπαιδαγωγήσεως του Λαού, δια την χρήσιν των ελευθέρων θεσμών, όργανον καταδυναστεύσεως εις χείρας φατριών».

****

Και βέβαια θα πρέπει να είναι εξαιρετικού  ενδιαφέροντος  και το επόμενο μέρος της εδώ αναλύσεως, που οπωσδήποτε θ’αφορά στις (σημερινής σημασίας) κοινότητες του οργανωμένου κράτους,το οποίο ενώ κατά τα ήδη Ευρωπαϊκά ισχύοντα (και επιβαλλόμενα)κριτήρια, εμφανίζεται(και είναι εν πολλοίς) συγκεντρωτικό,ταυτόχρονα όμως είναι  και αποκεντρωτικό,με τις  αναπτυσσόμενες σημερινές (οιονεί κοινότητες) μονάδες  πρώτου και  δευτέρου βαθμού τοπικής αυτοδιοικήσεως με όλες τις (πάλαι) εξουσίες τους, που, όπως φαίνεται, πάει να γίνει. Και μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια μιάς τέτοιας αναλύσεως, θα πρέπει να εξατασθεί  η σημασία και η αξία του σύγχρονου έθνους, άρα και ΄Εθνους των Ελλήνων στην  Ευρώπη.

* Ιστορικός συγγραφέας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: