Δούρειος Ίππος

Ιστοχώρος πολιτικής ανάλυσης και διαλόγου

Κύπρος, Κεμάλ και Κεκτημένο

Του Αιμίλιου Κωστόπουλου*

Αμφίβολα αποφασιστική στάση επέδειξε η Κυπριακή Δημοκρατία κατά τις διαπραγματεύσεις για τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, κατορθώνοντας και προτιμώντας να ασκήσει το λεγόμενο μικρό βέτο, δηλαδή να παγώσει ακόμα περισσότερα κεφάλαια στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΕΕ-Τουρκίας.

Αναρωτιέται κανείς αν κάτι στις ευρωτουρκικές πολιτικές σχέσεις μπορεί να γλιτώσει τελικά την κατάψυξη.

Αν ορίσουμε πολύ πρόχειρα την Ευρώπη σαν ένα χώρο στον οποίο τα έθνη δε φοβούνται να αντιμετωπίσουν τις μεταμοντέρνες προκλήσεις και χρησιμοποιούν (μέχρι τούδε) τον κοινοβουλευτισμό σαν όχημα που φιλοξενεί τους λαούς στην πρόοδο και τον μέλλον, είναι μάλλον φανερό ότι η Τουρκία δεν πρόκειται ποτέ να μπει στο Club. Όχι επειδή είναι χριστιανικό (αυτό είναι μια άλλη κουβέντα), αλλά απλά επειδή η φίλη Τουρκική Δημοκρατία χρησιμοποιεί αρχιτεκτονική παλαιού τύπου. Ο τρόπος με τον οποίο αυτή εισήχθη στις αρχές του 20ου αιώνα δεν επιτρέπει μετεξέλιξη αλά ΕΕ (μια εξέλιξη που ακόμα και η κομμουνιστική ανατολική Ευρώπη χώρεσε). Εν πάση περιπτώσει, Τούρκοι γίνανε οι Μικρασιάτες ασυγχώρητα πρόσφατα. Και όπως καταδεικνύουν οι επιδόσεις της Τουρκίας απέναντι στις ίδιες της τις προκλήσεις, το κράτος παραμένει «ευρωπαϊκά ακατάλληλο». Οπότε, ναι, δεν είναι να απορεί κανείς με το πάγωμα των κεφαλαίων.

Τώρα ερχόμαστε πάλι στην Κύπρο. Η Κύπρος φαίνεται να προασπίζεται τα συμφέροντα της Ένωσης όταν παίζει με τόση δυσκολία τον κακό. Αν πρώτα αποδομήσουμε τις θεσμικές στάσεις σε συμφέροντα, και συγκρίνουμε τότε, επί παραδείγματι, την Κύπρο με τη Σουηδία, η τελευταία δεν ήταν και η ψυχή της Ευρώπης, όταν υπερθεμάτιζε υπέρ Τουρκίας και κατοχικού στρατού.

Θα ρωτήσουμε: Και πως ορίζεται η Ένωση που άλλοι πλησιάζουν και άλλοι ούτε λίγο ούτε πολύ προδίδουν:

Φυσικά, από τις συνθήκες. Οι συνθήκες για παράδειγμα απαιτούν τελωνεική ένωση. Οπότε στο μέτρο που η Κύπρος εξανίσταται για τα λιμάνια και τα αεροδρόμια των Τούρκων, κάνει εξαίρετα τη δουλειά αυτής ακόμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του κατά τα άλλα κέρβερου των Συνθηκών.

Γιατί, όμως, αυτό που συνέβη μέσα στον περασμένο Δεκέμβριο είναι τόσο κρίσιμο; Είναι κρίσιμο γιατί ιχνηλατεί μια σύγκρουση.

Τη σύγκρουση ανάμεσα στο νομικό μόρφωμα της ΕΕ (την εξουσία που διαφεντεύει σχεδόν απάκρη σε άκρη την ήπειρό μας) και τις πολιτικές εξελίξεις που η Τουρκία παρουσιάζει σαν πυρετό, μολυσμένη απλούστατα με το μέλλον. Σε έναν κόσμο ελεύθερων συναλλαγών, πυρωμένης επιστημονικής συζήτησης και τρομερών κοινωνικών προκλήσεων, είναι δυνατόν μια χώρα με φανταστικό στρατηγικό βάθος να βρίσκεται σε αυτό που γρήγορα  αποκαλούμε denial; Οι Αρμένιοι (αφήστε τον Πόντο, να κυλήσουμε εξπρές) είναι ακριβώς δίπλα της. Ζούνε δίπλα της. Θα τους φιμώσει ή θα τους σφάξει, όσους απέμειναν; Σε ένα απόσπασμα του Etienne Copaux από το κείμενο «Η εφεύρεση της Ιστορίας» αναφέρεται διασκεδαστικά:

«Το 1931, οι Τουρκικές Εστίες, που είχαν συγκροτηθεί έξω και πριν από τον κεμαλισμό, καταργούνται και αντικαθίστανται από την Εταιρία Τουρκικών και Ιστορικών Ερευνών, που ως δημιούργημα του κεμαλισμού είναι και πιο ελέγξιμη: ένα ακόμα βήμα για τον έλεγχο της ιστορίας έχει πραγματοποιηθεί. Κατ’ αρχάς η εταιρία αναλαμβάνει να συντάξει -πάντοτε με πυρετώδη ρυθμό- τέσσερα ογκώδη εγχειρίδια ιστορίας για το Γυμνάσιο. Τον Ιούλιο του 1931, το έργο της παρουσιάζεται στον Ατατούρκ που επιμελείται προσωπικά ορισμένα εδάφια. Τα εγχειρίδια μπαίνουν στα σχολεία το φθινόπωρο του ίδιου χρόνου, δηλαδή περίπου ένα χρόνο πριν από το Συνέδριο τουρκικής ιστορίας (Ιούλιος 1932)».

Τα δικά μας πλάγια γράμματα υπονοούν ότι ο Ατατούρκ δεν είναι, όπως ευρέως γίνεται ανάλαφρα δεκτό, ο Τούρκος Βενιζέλος. Γιατί, απλούστατα, εθνική Ελληνική Δημοκρατία υπήρχε και πριν τον Βενιζέλο. Ούτε μας κατατρέχει ο άνθρωπος. Αντίθετα ο Ατατούρκ είναι ο εθνοπατέρας των Τούρκων, όπως ακριβώς φαίνεται πως καταλήγει να είναι και η καταδίκη τους.

Αλλά ας μην προτρέχουμε. Ο σκοπός του παρόντος άρθρου δεν είναι άλλος από το να καταδείξει πως, όσο δύσκολη κι αν είναι η γεωγραφική μας περιφέρεια, τα περιθώρια των κινήσεων που μας αφήνει δεν είναι ελάχιστα, αλλά μεγαλώνουν όσο μεγαλώνουν η κατανόησή της και, φυσικά, κάποιος υγιής και απαραίτητος οραματισμός. Η Frontex παρενοχλείται ψύχραιμα, το κυπριακό (και ήδη ευρωπαϊκό εμπόριο) δεν έχει πρόσβαση στην απέναντι πολυπληθή ακτή, στο βόρειο Ιράκ οι Κούρδοι θυμίζουν με την υπόθεσή τους την υπόθεση όλων των ξεχασμένων μεινοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που δεν έχουν τελεσίδικα ακόμα τουρκέψει και, γενικά, τα πράγματα με τη γείτονα δεν είναι καθόλου απλά για να θρηνούμε εθνικές τραγωδίες που δεν επαναλήφθηκαν.

Στην Κύπρο το 2009 η Τουρκία ήρθε πιο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο και μόνο γιατί ο χρόνος κυλάει μηχανικά, μόνο και μόνο για να βρεθεί απέναντι στο Ευρωπαϊκό Κεκτημένο, που δεν είναι άλλο από το θάνατο της σημερινής Τουρκικής Δημοκρατίας. Είναι επιπόλαιο να είμαστε κατηγορηματικοί σε θέματα εκ προϊμίου ιστορικά, αλλά θα έπρεπε πιθανώς να ξεχάσουμε την πλήρη ενσωμάτωση. Αν είναι πράγματι αδύνατη, όσο γρηγορότερα το αντιληφθεί η εξωτερική μας πολιτική τόσο το καλύτερο. Προτιμότερο θα ήταν επίσης να προετοιμάζουμε τις προτάσεις μας για το πως το Ανατολικό Ζήτημα, που ανοίγει ξανά για να μοιράσει τις καυτές πατάτες των Στενών, των αγωγών, των φραγμάτων της Εγγυούς Ανατολής και ακόμα και αυτή την ασφάλεια του Ισραήλ μαζί με τα δικές μας προτεραιότητες του Πατριαρχείου και της Finansbank, θα μαγειρευτεί για να δώσει στον 21ο αιώνα μια νοστιμιά που οι Έλληνες έχουν καιρό να γευτούν. Κάπου μετά τους κοινούς χρηματιστηριακούς δείκτες Αθηνών-Κων/πολης, τους κάθετους άξονες της Εγνατίας και την αναπόφευκτη όσο και οδυνηρή έξοδο από το οικονομικό μας κανόνι διαρκείας, υπάρχει κατά τη γνώμη μου δυναμική για μια άλλου είδους ελληνο-τουρκική προσέγγιση.

Η Άγκυρα, μια πόλη η οποία δε συγχωρείται ούτε από τους πιο alternative ταξιδιωτικούς οδηγούς, μπορεί να τρίβει τα χεράκια της, αλλά θα πρέπει να ετοιμάζεται για μεγάλη χαστούκα. Θα είναι, ακριβώς όπως αγέρωχη, περιφερειακή και μουστακαλεμένη ζητάει, a la carte. Στη γεωγραφική επικράτεια της Τουρκικής Δημοκρατίας διακυβεύονται πολλά περισσότερα από την ανυπόφορα αυτάρεσκη,`βαριά στρατιωτικοποιημένη incompetence της, και αυτό οι Έλληνες καλό θα ήταν να μην το ξεχνάμε.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: