Δούρειος Ίππος

Ιστοχώρος πολιτικής ανάλυσης και διαλόγου

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ: ΜΙΑ ΑΚΟΜΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Του Α. Μάνθου

Στις 7 και 14 Νοεμβρίου 2010, οι Έλληνες πολίτες κλήθηκαν να συμμετάσχουν στις εκλογές για την ανάδειξη των τοπικών αρχών των νέων «καλλικρατικών» δήμων και περιφερειών. Τα αποτελέσματα των εκλογών κρίθηκαν και αναλύθηκαν ήδη εκτενώς και ποικιλοτρόπως. Στο παρόν κείμενο επιχειρείται μία ακόμη «ανάγνωση» των εκλογικών αποτελεσμάτων, για το λόγο ότι είναι σχεδόν βέβαιο πως η οπτική που υιοθετείται εδώ πρόκειται να μείνει σκόπιμα στο περιθώριο των παραπάνω αναλύσεων, πρέπει όμως να επισημανθεί και να τονιστεί.

Για άλλη μία φορά, οι ελληνικές εκλογές χαρακτηρίστηκαν από το φαινόμενο να εμφανίζονται όλοι νικητές και ευχαριστημένοι. Ερμηνεύοντας κατά το δοκούν το εκλογικό αποτέλεσμα, το κυβερνών κόμμα το εξέλαβε ως «ψήφο εμπιστοσύνης» προς την πολιτική του, η μείζων αντιπολίτευση ως επιτυχής συσπείρωση των δυνάμεών της, τα κόμματα της αντιπολίτευσης ως «χαστούκι» στο δικομματισμό και το μνημόνιο κλπ. Από την άλλη, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) μας είπαν ότι όλοι είχαν κέρδη και απώλειες και τόνισαν τη μεγάλη αποχή των ψηφοφόρων. Και αν η ερμηνεία του αποτελέσματος από τα κόμματα είναι «φυσιολογικό», μέσα στην υπολειτουργούσα πολιτική ζωή της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, να μην είναι αντικειμενική και αμερόληπτη, κατά το ίδιο ποσοστό φαίνεται ότι και η ερμηνεία των ΜΜΕ εξυπηρετεί συγκεκριμένα συμφέροντα.

Γιατί καθίσταται πλέον ωμά φανερό ότι τα ΜΜΕ στο σύνολό τους (δημοσιογράφοι και ιδιοκτήτες επιχειρηματίες) συμπορεύονται με την εξουσία ή/και, σε μεγάλο βαθμό, (συγ)κυβερνούν. Στη σημερινή Ελλάδα, τα ΜΜΕ δεν περιορίζονται στον παραδοσιακό τους ρόλο της «τέταρτης εξουσίας». Μπροστά στο απαξιωμένο και βραδυπορούν δικαστικό σύστημα και σε μια δυσλειτουργούσα κρατική μηχανή, με ένα κράτος το οποίο στο σύνολό του βάλλεται πανταχόθεν, τα ΜΜΕ στέκονται πλέον απέναντι στη μοναδική εξουσία που αποτελεί «απειλή» για τα συμφέροντά τους: την εξουσία που είναι άμεσα εκλεγμένη από το λαό, που κατέχει δηλαδή τη δημοκρατική νομιμοποίηση να κυβερνά. Κάθε αποδυνάμωση της εξουσίας αυτής σημαίνει και ενδυνάμωση της θέσης των ΜΜΕ στο ελληνικό κοινωνικο-πολιτικό σύστημα: εξ ου και η επισήμανση του μεγάλου ποσοστού αποχής από τις εκλογές, που καταδεικνύει το πρόβλημα νομιμοποίησης των κυβερνώντων στην εποχή μας.

Γι’ αυτό λοιπόν, θεωρούμε ότι ένα διαφορετικό μήνυμα το οποίο υπήρχε, μεταξύ άλλων, στις πρόσφατες δημοτικές και περιφερειακές εκλογές αγνοήθηκε σκοπίμως, ή και δεν παρουσιάστηκε σε όλες του τις διαστάσεις. Έτσι, ενδεικτικά, αναφέρεται:

α) Σε περισσότερους από τους μισούς δήμους της χώρας[1] (167 από 325) εκλέχθηκαν υποψήφιοι οι οποίοι ήταν ανεξάρτητοι. Μάλιστα, στον αριθμό αυτό, δεν συνυπολογίζονται οι υποψήφιοι εκείνοι που είτε ήταν «αντάρτες» κάποιου κόμματος είτε, ως ανεξάρτητοι, εμφανίζονταν να έχουν τη στήριξη κάποιου κόμματος. Πρόκειται, δηλαδή, για ανθρώπους που ούτε προέρχονται από τα κόμματα ούτε κατέφυγαν στη στήριξη τους. Εάν σ’ αυτούς προσθέσουμε τους «αντάρτες» και τους ανεξάρτητους «υποστηριζόμενους», τότε έχουμε 217 εκλεγμένους υποψήφιους σε σύνολο 325 δήμων. Έτσι, ακόμη και αν ληφθούν υπόψιν τα πολιτικά παιχνίδια που προηγούνται μιας υποψηφιότητας και τα πολιτικά παζάρια που ακολουθούν της εκλογής, το γεγονός αυτό δεν μπορεί να αγνοηθεί.

β) Το ποσοστό αυτό μειώνεται δραματικά σε σχέση με τις πρωτεύουσες των νομών της χώρας. Έτσι, σε σύνολο 51 πρωτευουσών νομών, εμφανίζονται 4 εκλεγμένοι ανεξάρτητοι υποψήφιοι, ενώ 12 είναι, στο σύνολό τους, οι υποψήφιοι των τριών παραπάνω κατηγοριών (ανεξάρτητοι υποψήφιοι χωρίς υποστήριξη, ανεξάρτητοι υποστηριζόμενοι και ανεξάρτητοι χωρίς υποστήριξη, προερχόμενοι όμως από κάποιο από τα δύο μεγάλα κόμματα). Εάν στο σημείο αυτό τολμούσαμε κάποια ερμηνεία, θα λέγαμε μάλλον ότι στις πρωτεύουσες των νομών τα κόμματα είναι καλύτερα οργανωμένα και κρατούν έτσι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, την τοπική κοινωνία υπό τον έλεγχό τους.

γ) Από την άλλη πλευρά όμως, θα πρέπει να τονιστεί ότι στα μεγάλα αστικά κέντρα (κυρίως Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη) η τάση προς την ανάδειξη ανεξάρτητων προσώπων εκφράστηκε με την υποστήριξη από το κυβερνών κόμμα δύο ανεξάρτητων υποψηφίων, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, επιλογές οι οποίες τελικά στέφθηκαν με επιτυχία. Μάλιστα, η επικράτηση των υποψηφίων αυτών επετεύχθη απέναντι σε αναγνωρισμένα στελέχη του αντίπαλου κόμματος. Πάντως, στο σημείο αυτό πρέπει να επισημανθούν τα πραγματικά συντριπτικά ποσοστά αποχής που παρατηρήθηκαν στα μεγάλα αστικά κέντρα, τα οποία στην Αθήνα και τον Πειραιά έφτασαν το 65% και στη Θεσσαλονίκη το 55%, αναδεικνύοντας το αδιέξοδο το οποίο βιώνουν οι κάτοικοί τους (παρά την τετριμμένη πλέον δήλωση των πολιτικών ταγών μας, ότι στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα).

δ)Τέλος, σε μεγάλη κλίμακα, δηλαδή στο επίπεδο των περιφερειών, αν και η τάση αυτή αποδυναμώνεται ακόμη περισσότερο, θα λέγαμε ότι εκφράζεται από το εκλογικό αποτέλεσμα στην Περιφέρεια Πελοποννήσου. Η επιλογή –και τελικώς εκλογή- αυτή, όπως και οι αντίστοιχες στους δήμους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, δείχνουν μάλλον ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση το κυβερνών κόμμα διέγνωσε την τάση αυτή και έσπευσε, κατά το δυνατόν, να την εκμεταλλευτεί και ταυτόχρονα να την εξουδετερώσει, ενσωματώνοντάς την στο κυρίαρχο πολιτικό σύστημα.

Με βάση τα παραπάνω, λοιπόν, καταλήγουμε στα εξής:

1)Κατά μεγάλο ποσοστό, οι πολίτες οι οποίοι συμμετείχαν στις εκλογές ψήφισαν ανεπηρέαστοι από κομματικά κριτήρια, ανθρώπους προφανώς οι οποίοι έχουν αναδειχτεί από τον ίδιο το θεσμό της αυτοδιοίκησης και οι οποίοι κρίθηκαν για την προσωπικότητα και το έργο τους και όχι ως εκπρόσωποι κάποιου κόμματος.

2)Στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης και της εμφανούς χρεωκοπίας του πολιτικού συστήματος της μεταπολίτευσης, δημιουργείται το ερώτημα του πώς αυτή η τάση η οποία μερικώς κυριάρχησε σε τοπικό επίπεδο θα μπορούσε να εκφραστεί σε κεντρικό επίπεδο.

Δυστυχώς ή ευτυχώς, διανύουμε μία περίοδο συνολικής οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής κρίσης της ελληνικής κοινωνίας, η οποία καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνο εγχείρημα κάθε πρόβλεψη για το σχήμα που θα μπορούσε να πάρει μια πιθανή αντίδραση με στόχο τον απεγκλωβισμό και τη δραστηριοποίηση των υγιών δυνάμεών της. Θα τολμούσαμε όμως να πούμε ότι, στο πλαίσιο των προαναφερόμενων, μία συνεργασία (υπό τη μορφή ίσως ενός δικτύου) όλων αυτών των ανεξάρτητων προσώπων και δυνάμεων που αναδείχτηκαν από αυτές τις εκλογές, η οποία μπορεί να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει και άλλες ανεξάρτητες δυνάμεις εκφρασμένες πολιτικά, θα μπορούσε ίσως να απεγκλωβίσει το μεγάλο εκείνο ποσοστό των πολιτών, οι οποίοι αυτή τη στιγμή έδειξαν να απέχουν από τις πολιτικές διαδικασίες.

Κάτι τέτοιο, βέβαια, δεν πρόκειται ούτε να επισημανθεί ούτε να προαχθεί από τα κόμματα και τα ΜΜΕ, που φροντίζουν πλέον μόνο για τη διαιώνιση και επιβίωσή τους, γι’ αυτό και η ανάγνωση αυτή του αποτελέσματος των εκλογών κρίθηκε αναγκαία να αναδειχθεί μέσα από το παρόν κείμενο.


[1] Τα στοιχεία που χρησιμοποιούμε προέρχονται από τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων των εκλογών στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης (www.ypes.gr).


Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: